અમદાવાદ : ગુજરાત હાઉસિંગ બોર્ડ (GHB)ની જર્જરિત વસાહતોને નવો ઓપ આપવા માટે ‘પબ્લિક પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશિપ‘ (PPP) મોડેલ હેઠળ શરૂ કરવામાં આવેલી રીડેવલપમેન્ટ યોજના હાલમાં અધિકારીઓની ઉદાસીનતા, ભ્રષ્ટાચાર અને નિયમોની આંટીઘૂંટીમાં ફસાઈ ગઈ છે. હાલમાં ૫૦થી વધુ સોસાયટીઓમાં રીડેવલપમેન્ટ પ્રક્રિયા ચાલુ હોવા છતાં, છેલ્લા કેટલાય મહિનાઓથી કામગીરીમાં આવેલી મંદી અને જટિલતાને કારણે છેલ્લાં કેટલાક સમયથી રીડેવલપમેન્ટની રફ્તાર ધીમી પડી હોય તેવું જાણકારો માની રહ્યા છે.
અધિકારીઓની ‘આપખુદશાહી‘ અને ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં ‘રમત‘ રહીશોનો સીધો આક્ષેપ છે કે હાઉસિંગ બોર્ડના અધિકારીઓ રીડેવલપમેન્ટ જેવી સંવેદનશીલ બાબતમાં આપખુદશાહી ચલાવી રહ્યા છે. દરેક સોસાયટીના ટેન્ડર વખતે નિયમો બદલી નાખવામાં આવે છે, જેના કારણે પ્રક્રિયામાં એકસૂત્રતા જળવાતી નથી. આક્ષેપો એવા પણ થઈ રહ્યા છે કે અધિકારીઓ પોતાના માનીતા મળતિયાઓને (ડેવલપર્સને) ફાયદો થાય તેવા જ ટેન્ડર બનાવે છે, જેના કારણે તંદુરસ્ત સ્પર્ધા થતી નથી અને યોગ્ય ડેવલપર મળતા નથી. બોર્ડ માત્ર ટેન્ડર બહાર પાડીને હાથ ખંખેરી લે છે, અને બાકીનું તમામ કામ ડેવલપર અને સોસાયટીના માથે ઢોળી દેવામાં આવે છે.
140 % ફાયદો માત્ર કાગળ પર? કાર્પેટ એરિયા અને મેન્ટેનન્સનો ડર પોલિસી મુજબ મૂળ મકાન કરતા 140 % વધુ બાંધકામ મળતું હોવા છતાં, વાસ્તવિકતા અલગ હોવાની ફરિયાદ ઉઠી છે. જૂના મકાનોનો સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયા અને નવા RERA મુજબના કાર્પેટ એરિયામાં તફાવત હોવાથી લોકોને મળતું નવું મકાન નાનું હોવાનો અહેસાસ થાય છે. વળી, નવા હાઈ-રાઈઝ બિલ્ડિંગમાં લિફ્ટ અને ફાયર સેફ્ટી જેવી સુવિધાઓને કારણે મેન્ટેનન્સ ખર્ચ એટલો વધી જાય છે કે જે LIG અને MIG કેટેગરીના સામાન્ય રહીશોને પરવડતો નથી.
સંમતિનો પેચ અને કોર્ટ કેસનું ગ્રહણ રીડેવલપમેન્ટ માટે 75% સભ્યોની સંમતિનો નિયમ હોવા છતાં, બિલ્ડરો 100% ખાલી કબજાનો આગ્રહ રાખે છે, જેને કારણે પ્રોજેક્ટ્સ વિલંબિત થાય છે. ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો પોતાનું વર્ષો જૂનું ઘર છોડવા તૈયાર હોતા નથી. જે 25% અસંતુષ્ટ સભ્યો છે તેઓ કોર્ટના દ્વારે પહોંચે છે. હાલમાં 30થી વધુ સોસાયટીઓના કેસ કોર્ટમાં ચાલી રહ્યા છે. જાેકે, મોટાભાગના ચુકાદા બોર્ડની તરફેણમાં આવ્યા છે, પરંતુ આ કાનૂની લડાઈમાં પ્રોજેક્ટ વર્ષો સુધી અટકી જાય છે.
ઈવિકશનમાં આળસ અને સમયમર્યાદાનો ભંગ નિયમ મુજબ ઈવિકશન (મકાન ખાલી કરાવવાની) પ્રક્રિયા 60 દિવસમાં અને અપીલ પણ ચોક્કસ દિવસોમાં પૂર્ણ થવી જાેઈએ. પરંતુ બોર્ડના અધિકારીઓની આળસ અને સંકલનના અભાવે આ પ્રક્રિયા મહિનાઓ સુધી ચાલે છે. બોર્ડના અલગ-અલગ વિભાગો વચ્ચે સંકલન ન હોવાથી ઈમ્પ્લીમેન્ટેશન અત્યંત ધીમું છે.
નવો આર્થિક બોજ: સ્ટેમ્પ ડ્યુટીનો વિરોધ પડ્યા પર પાટા જેવી સ્થિતિ ત્યારે સર્જાઈ જ્યારે હાઉસિંગ બોર્ડે નવો નિયમ લાગુ કર્યો. રીડેવલપમેન્ટમાં મળતા વધારાના 40 % બાંધકામ પર હવે સભાસદોએ નવી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરવી પડશે. આ નિયમનો સભાસદો દ્વારા ઉગ્ર વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ માટે આ વધારાનો ખર્ચ અસહ્ય છે.
ભાડું, વિલંબ અને માનસિક ત્રાસ ટેન્ડરની શરતો મુજબ પ્રોજેક્ટ 2-3 વર્ષમાં પૂરો થવો જાેઈએ, પરંતુ વર્તમાનમાં અનેક દાખલાઓ છે જેમાં 5-7 વર્ષનો સમય લાગી રહ્યો છે. આ દરમિયાન બિલ્ડર દ્વારા અપાતું ભાડું અનિયમિત થવું અને પોતાના ઘરનું સ્વપ્ન ધૂંધળું થવું, તે સભ્યો માટે પારાવાર માનસિક ત્રાસ સમાન બન્યું છે.
લોકોની માંગ શું છે? હાઉસિંગ બોર્ડની વસાહતોના રહીશો માંગ કરી રહ્યા છે કે ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને એકસૂત્રતા લાવવામાં આવે. પ્રક્રિયા સરળ બને, અધિકારીઓની જવાબદારી નક્કી થાય અને કોર્ટ કેસોનો ઝડપી નિકાલ થાય તેવી વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવે તો જ ‘રીડેવલપમેન્ટ‘ સાચા અર્થમાં સફળ થશે.